Wetenswaardigheden

9 - Lof voor de graveur

Ik bekijk een botanische prent van een van de grootheden onder de botanische prentmakers: Gerard van Spaendonck (1746-1822), Bosschenaar maar in dienst bij het Franse koningshuis, die van 1799 tot 1801 24 platen maakte voor Fleurs Dessinées d'après Nature (Bloemen getekend naar het leven), prenten van groot formaat (60 x 40,5 cm.).

Tenminste: zo wordt het altijd beschreven. Maar Van Spaendonck maakte niet de prenten maar de waterverftekeningen die model waren voor de prenten. En dat is ‘klein bier’, nou ja, vergeleken met het werk dat de graveur, in dit geval P.F. Le Grand (1743 - ca. 1820), moest verzetten om van die tekening een prent te maken. Ik bekijk met een loep de prent met twee tulpen, wonderbaarlijk subtiel ingekleurd (door een anonieme kunstenaar). Maar onder die inkleuring zit het werk van prentmaker Le Grand. Wat je zou verwachten: lijnen, het is immers de reproductie van een tekening. Maar die zijn er niet. Het hele beeld bestaat uit stipjes, duizenden stipjes van allerlei formaat die samen een prent vormen die er uit ziet als een krijttekening.

Het is bijna niet te bevatten hoe Legrand dat voor elkaar kreeg. Hij gebruikte daarvoor allerlei instrumenten met heel fijne scherpe puntjes, roulettes, moulettes en matoirs, waarmee je putjes in de koperplaat kon maken. Maakte hij die putjes direct in de koperplaat? Of gebruikte hij de etsmethode waarbij de putjes werden aangebracht in een laag etsgrond en daarna met zuur uitgebeten in de plaat? Het is niet bekend. Als je die koperplaat daarna inïnktte en afdrukte op papier, dan ziet het resultaat er uit als een krijttekening. Daarom wordt deze techniek ook wel de ‘crayontechniek’ genoemd. Het inkleuren was vervolgens naar verhouding eenvoudig, want de nuances en schaduwen in de kleuren waren er al. Alle lof voor de graveur!