Een inventaris uit 1872

Dirk Vels Heijn

Mijn betovergrootvader, Dirk Vels Heijn (1814-1872) is de eerste die de achternaam Vels Heijn gebruikte. Zijn ouders waren Klaas Heijn (1782-1830) en Sophia Vels (1788-1859) uit Purmerend.

Dirk was vernoemd naar zijn grootvader van moederszijde met zowel diens voor- als achternaam Dirk Vels, maar bij zijn verhuizing naar Leiden in 1837 wordt zijn voornaam Vels een deel van zijn achternaam en zo heten al zijn nakomelingen Vels Heijn.

De Apothekersdijk omstreeks 1900. Aan het eind, voor de torens van Verenigingsgebouw Het Volkshuis, de huizen die ooit van Dirk Vels Heijn waren. Detail van een panorama gezien vanaf de Bostelbrug in Leiden, geschilderd door Jan van Dam (1857-1927). Museum De Lakenhal, Leiden.

Dirk is koopman in steen en kalk. Het gaat hem in Leiden voor de wind. In de jaren ‘40 laat hij twee huizen bouwen aan de Apothekersdijk (nu nr. 31 en nr. 32, goed bewaard gebleven) en enige tijd later daarachter een pakhuis met bovenwoning aan de Haarlemmerstraat. Het huis op nr. 32 heeft een doorgang naar de Haarlemmerstraat. Apothekersdijk 31 wordt het woonhuis van de familie.

Apothekersdijk 31 en 32, Leiden, ca. 1990.

Dankzij het inventaris van het huis dat na Dirks dood in 1872 werd opgemaakt, is precies te zien hoe het huis was ingedeeld en wat zich in elke kamer bevond, tot een zilveren vingerhoed, stromatrassen, zes paar witte kousen, zakdoeken en vijf emmers aan toe. Mijn vader transcribeerde het document in het Leidse archief in de jaren ’70 bij het genealogisch onderzoek. In zijn gedetailleerdheid is het fascinerende lectuur.

Dirk lijkt een ‘huisjesmelker’ te zijn geweest. Een aardiger interpretatie zou kunnen zijn dat hij minder draagkrachtigen aan woonruimte hielp. Bij zijn overlijden in 1872 bezat hij in Leiden zestien huizen, zo blijkt het uit document (ook in het Leids archief) met de verdeling van de nalatenschap, behalve zijn woonhuis aan de Apothekersdijk en het pakhuis met bovenwoning aan de Haarlemmerstraat twee huizen aan de Langegracht, drie huizen aan de Vrouwenkamp (nu Caeciliastraat), vijf huizen in het Fokkestraatje, en huizen aan de Langebrug, de Sint Ursulasteeg, de Narmstraat en de Binnenvestgracht. Die huizen worden na Dirks dood verkocht en brengen dan samen 18.389 gulden op. Het huis Apothekersdijk 31 blijft het woonhuis van zijn tweede vrouw Johanna Sliggers (1818-1894) en vier kinderen, Maria (20), Johanna (18), Nicolaas (12) (mijn overgrootvader) en Catharina (10).

Dirk Vels Heijn, Johanna Maria Sliggers en zes van zijn (vroeg overleden) kinderen, Dirk, Gerrit, Jan, Maria Johanna, Nicolaas en Styna liggen begraven op de begraafplaats Groenesteeg in Leiden, een van de weinige begraafplaatsen waar de overledenen eeuwenlange rust is gegund.